Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen. Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Leer Joost Kok kennen en ontdek de onzichtbare kracht van big data

Wereldwijd worden enorme hoeveelheden informatie verzameld die kunnen leiden tot wetenschappelijke doorbraken zoals nieuwe medicijnen. Als je die gegevens tenminste slim kunt opslaan en analyseren.

Lees hier meer over hoogleraar Informatica en Geneeskunde Joost Kok, over verwant onderzoek en onderwijs aan de Universiteit Leiden en de impact die dat heeft.

Bij ons leer je de wereld kennen

Actuele berichtgeving

Actueel

Onderzoek: vechten met triljoenen gigabytes

Het snel kunnen verwerken en analyseren van grote hoeveelheden informatie is een waardevolle 'grondstof' geworden. Bijvoorbeeld voor de wetenschap. Of je nu iets kleins zoals moleculen onderzoekt, of iets gigantisch zoals het heelal, er wordt altijd gewerkt met big data. Ook topsporters die gegevens van elke training opslaan en analyseren om hun prestaties te verbeteren, maken gebruik van data-analyse. Joost Kok, hoogleraar met leeropdracht Fundamentele Informatica aan de Universiteit Leiden, is expert op het gebied van informatieverwerking en -analyse. Met zijn hulp vinden wetenschappers nieuwe medicijnen, ontdekt de overheid mogelijke fraude bij zorgdeclaraties en kan Rijkswaterstaat op afstand de conditie van bruggen in de gaten houden.

Sporters gebruiken dataverwerking om beter te presteren.

Geneeskunde, psychologie, muziek, sport, verkeer, aandelenhandel: het is slechts een kleine greep uit de lijst van terreinen die grote hoeveelheden data (cijfers, tekst, beelden, grafieken, audio en nog veel meer) verzamelen en analyseren om hun doelen te behalen. Big data is overal. Joost Kok: “Denk bijvoorbeeld aan een grote supermarktketen. Die registreert in al zijn winkels ontelbaar veel aspecten. De temperatuur, wanneer en hoeveel mensen blij kijken, en ga zo maar door. Computers berekenen aan de hand van dit soort gegevens wat een winkelier in het pand kan aanpassen om zoveel mogelijk te verkopen.” IBM schat dat er op dit moment dagelijks wereldwijd 2,3 triljoen gigabyte (zakelijk en privé) aan data wordt gecreëerd. “Het verwerken, analyseren en vindbaar maken van die gegevens - de zogeheten data science - levert allerlei uitdagingen op", legt Kok uit. "Ten eerste kunnen er in al die verzamelde gegevens fouten zitten, hoe ga je daarmee om? Ook zitten er grenzen aan de capaciteit van computers die de data moeten opslaan en berekeningen moeten uitvoeren om de data te analyseren. Het is dus vooral ook zaak om de berekeningen die de computers moeten uitvoeren zo slim mogelijk te maken. Wat wij doen is vechten met de complexiteit van data en proberen om verschillende soorten gegevens (bijvoorbeeld beelden en teksten) met elkaar te verbinden.”

Joost Kok is wetenschappelijk directeur van het Leiden Institute of Advanced Computer Science (LIACS). Samen met zijn collega's doet hij onderzoek naar en geeft hij advies over data science. Hij programmeert onder meer computers om analyse van gegevens zo snel mogelijk uit te laten voeren. Zo vormt hij een onzichtbare, maar ook onmisbare kracht achter allerlei projecten die een grote impact hebben op de maatschappij. In de afgelopen twintig jaar hielp Kok onder meer bij onderzoek naar spelgedrag van kinderen op het schoolplein, opsporing van onregelmatigheden in zorgdeclaraties en verbetering van prestaties van Nederlandse topsporters. Ook werkt hij onder meer aan onderzoek naar nieuwe manieren om computers te laten rekenen, gebaseerd op processen die plaatsvinden in de natuur.

Onderzoekslijnen: van big data tot de moleculaire computer

Data science in de praktijk

Joost Kok brengt zijn kennis over gegevensopslag en -analyse op allerlei manieren in de praktijk. Hij geeft een paar voorbeelden.

Meer over Data science in de praktijk

Nieuwe zoek- en rekenmethoden

Joost Kok helpt niet alleen wetenschappers en bedrijven om gegevens op te slaan en te analyseren. Samen met zijn collega's is hij ook op zoek naar nieuwe methoden om data beter vindbaar te maken en analyses sneller te laten uitvoeren.

Meer over Nieuwe zoek- en rekenmethoden
‘Wetenschappelijke doorbraken dankzij data science’

Onderwijs: “Brede wetenschappelijke basis opbouwen”

Joost Kok begeleidt promovendi, geeft les aan bachelorstudenten Informatica, en aan studenten in het Leids Universitair Medisch Centrum. Hij vindt het vooral belangrijk dat studenten tijdens hun opleiding een brede wetenschappelijke basis opbouwen. “Als eerste geven we onze studenten een goede wiskundige basis mee. Om een vergelijking te trekken: wij geloven dat je een auto beter kunt besturen als je weet hoe de motor werkt. Daarna proberen we studenten zoveel mogelijk praktijkkennis op te laten doen.”

Joost Kok samen met enkele promovendi.

“We werken tijdens de opleiding samen met diverse studies (bijvoorbeeld economie en biologie) om scripties te produceren die allerlei invalshoeken bieden. In de masterfase bieden we differentiëring met meerdere masteropleidingen, bijvoorbeeld ICT and Business, Computer Science, Mediatechnologie. Studenten krijgen ook de mogelijkheid om ervaring in het buitenland op te doen, vooral met China hebben we veel contacten. En wij krijgen op onze beurt veel buitenlandse studenten.” Na deze studie kun je op allerlei manieren aan de slag, zegt Kok. “Informatica is een relatief jong en onontgonnen gebied waar veel kansen liggen. De kennis en kunde die starters op de arbeidsmarkt hebben dankzij deze studie, is erg gewild.”

Meer opleidingen op het gebied van Data Science

Informatica : Informatica heeft de samenleving in de afgelopen decennia veranderd. En dit zal zo doorgaan. Want we staan eigenlijk nog maar aan het begin van de ontwikkeling van de digitalisering en meer (kunstmatige) intelligentie.

Wiskunde : Natuurlijk ken je wiskunde van je middelbare school. Maar de wiskunde die je kent, is slechts een klein deel van een veel uitgebreidere wetenschap die springlevend is en vele toepassingen kent. Wiskunde studeren aan de universiteit houdt in dat je die wetenschap leert ontdekken.

Geneeskunde : Als je Geneeskunde studeert leer je alles over het functioneren van het gezonde en zieke menselijk lichaam, van molecuul tot zenuwstelsel. De kennis die je hiermee opdoet gebruik je om tot een diagnose of voorstel voor een therapie te komen. Je wordt opgeleid tot arts en leert zelf wetenschappelijk onderzoek doen.

Biomedische Wetenschappen : Als je Biomedische wetenschappen gaat studeren, ben je voortdurend op zoek naar meer kennis over de gezondheid en ziekten van de mens. Zo ontdek je hoe het lichaam functioneert bij gezondheid en ziekte, wat oorzaken van ziekten zijn, welke methoden en technieken van onderzoek er zijn, welke therapieën gebruikt worden en hoe je die kan verbeteren of nieuwe kunt ontwikkelen.

Meer onderzoekers van big data

  • Thomas Bäck
  • Jaap Brouwer
  • Hendrik Blockeel
  • Jan van Driel
  • Robert Gill
  • Peter Grünwald
  • Piet Hein van der Graaf
  • Jaap van den Herik
  • Jeanine Houwing
  • Ad IJzerman
  • Arno Knobbe
  • Boudewijn Lelieveldt
  • Jacqueline Meulman
  • Barend Mons
  • Siegfried Nijssen
  • Aske Plaat
  • Simon Portegies Zwart
  • Huub Röttgering
  • Eline Slagboom
  • Carolien Rieffe
  • Herman Spaink
  • Arnold Tukker
  • Aad van der Vaart
  • Jouke de Vries
  • Gilles van Wezel

Thomas Bäck Hoogerlaar Natural computing

Is deskundig op het terrein van evolutionaire algoritmen.

Jaap Brouwer Hoogleraar Moleculaire genetica

Is wetenschappelijk directeur van het Leiden Institute of Chemistry.

Hendrik Blockeel Universitair hoofddocent

Ontwikkelt nieuwe methoden van datamining om patronen in grote hoeveelheden data te kunnen ontdekken.

Jan van Driel Hoogleraar Bètadidactiek

Is directeur van het Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsontwikkeling en Nacholing.

Robert Gill Hoogleraar Statistiek

Maakt zich onder meer sterk voor correct gebruik van statistiek in rechtszaken.

Peter Grünwald Hoogleraar Statistisch leren

Ontwikkelt betrouwbaardere modellen voor kansberekening.

Piet Hein van der Graaf Hoogleraar Systeemfarmocologie en wetenschappelijk directeur Leiden Academic Centre for Drug Research

Ontwikkelt meet- en rekenmethoden waarmee de werking van experimentele geneesmiddelen snel en goedkoop in kaart is te brengen.

Jaap van den Herik Hoogleraar Computerwetenschappen

Doet onderzoek naar data management, gegevensbescherming, big data en maatschappelijke innovatie.

Jeanine Houwing Hoogleraar Medische statistiek

Doet onderzoek naar genetische factoren die erfelijke aandoeningen veroorzaken.

Ad IJzerman Hoogleraar Medische chemie

De moleculaire mechanismen van de werking van medicijnen vormen de kern van zijn onderzoek.

Arno Knobbe Postdoc-onderzoeker

Houdt zich bezig met datamining: kennis uit grote hoeveelheden data halen met behulp van computers.

Boudewijn Lelieveldt Hoogleraar Radiologie

Zoekt manieren om de beelden die verschillende imaging-technieken opleveren te analyseren en combineren.

Jacqueline Meulman Hoogleraar Toegepaste statistiek

Werkt aan nieuwe statistische methoden voor gedragswetenschap en geneeskunde

Barend Mons Hoogleraar Biosemantiek

Werkt aan een geheel nieuwe methode om onderzoeksgegevens te delen via ‘nanopublicaties’ die computers kunnen lezen.

Siegfried Nijssen Universitair docent

Doet onderzoek naar de toepassing van datamining in bio- en chemo-informatica.

Aske Plaat Hoogleraar Data science

Houdt zich onder meer bezig met het ontwikkelen van zoekalgoritmen.

Simon Portegies Zwart Hoogleraar Computationele astrofysica

Ontwikkelt software om zeer complexe en nauwkeurige berekeningen voor sterrenkundig onderzoek te doen.

Huub Röttgering Wetenschappelijk directeur, hoogleraar Sterrenkunde

Zoekt onder meer naar manieren om de gigantische datastromen van radiotelescopen te verwerken.

Eline Slagboom Hoogleraar Moleculaire epidemiology

Onderzoekt verouderingsprocessen en hoe die bijdragen aan het ontstaan van veel voorkomende

Carolien Rieffe Hoogleraar Ontwikkelings- en onderwijspsychologie

Onderzoekt de emotionele ontwikkeling bij kinderen die doof zijn en/of een autismespectrumstoornis hebben.

Herman Spaink Wetenschappelijk directeur, hoogleraar Moleculaire celbiologie

Doet onderzoek naar communicatie tussen cellen onderling, met name die van verschillende organismen.

Arnold Tukker Wetenschappelijk directeur, hoogleraar Industriële ecologie

Gespecialiseerd op het gebied van geïntegreerde milieukundige, economische en grondstofdatabases en –modellen.

Aad van der Vaart Hoogleraar Stochastiek

Onderzoekt hoe je betrouwbare informatie uit grote hoeveelheden rommelige data krijgt.

Jouke de Vries Hoogleraar Bestuurskunde

Richt zijn onderzoek op politiek en bestuur en meer specifiek op besluitvormingsprocessen, coalitieonderhandelingen en beleidsveranderingen.

Gilles van Wezel Hoogleraar Moleculaire biotechnologie

Zoekt nieuwe antibiotica en manieren om de productie van bestaande antibiotica te verbeteren.

Impact: invloed op de wereld

Het zo slim mogelijk ontsluiten van data. Dat klinkt misschien vaag, maar deze wetenschap heeft heel veel invloed op ons leven. “Denk aan connectiviteit via internet en vriendschapsnetwerken of hoe intelligent de computers zijn die ons werk uit handen nemen”, zegt Joost Kok. “Daar zit data science achter. Dat geldt ook voor een recente ontwikkeling als het draadloos betalen. En de ontwikkelingen gaan heel erg snel, zo snel dat we over tien jaar weer heel erg anders zullen denken en ons anders zullen bewegen.” Dankzij het werk van Joost Kok, die de fundamentele theorie achter deze technieken onderzoekt, worden die veranderingen mogelijk.

Lees meer

Joost Kok: “Data science heeft veel invloed op connectiviteit via internet.”

De wereld van...

In Leiden leer je de wereld kennen. Leidse onderzoekers hebben contact met collega’s over de hele wereld, vaak ook uit andere (aangrenzende) disciplines. Ook Joost Kok werkt samen met gerenommeerde collega’s uit diverse landen. Op de wereldkaart hieronder staat een aantal mondiale contacten van Joost Kok (zoom in op de kaart om markers beter van elkaar te onderscheiden).