Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen. Universiteit Leiden | Bij ons leer je de wereld kennen.

Leer Ton Liefaard kennen en ontdek de rechten van het kind

25 jaar geleden werd het VN-Verdrag voor de Rechten van het Kind aangenomen. Over de hele wereld worstelen landen - ook Nederland - met de toepassing van het verdrag. Meer kennis over de betekenis van kinderrechten is hard nodig.

Lees hier meer over hoogleraar Kinderrechten Ton Liefaard, over verwant onderzoek en onderwijs aan de Universiteit Leiden en de impact die dat heeft.

Bij ons leer je de wereld kennen.

Actuele berichtgeving

Actueel

Onderzoek: komt de wereld zijn afspraken over kinderrechten na?

Wie denkt dat de rechten van kinderen goed zijn geregeld, heeft maar ten dele gelijk. Overheden en rechters weten vaak niet goed hoe ze internationale afspraken over kinderrechten moeten toepassen. Ook in ons land worden kinderen daar de dupe van, bijvoorbeeld doordat ze niet voor vol worden aangezien of te gemakkelijk worden opgesloten. Hoogleraar Kinderrechten Ton Liefaard bekleedt Nederlands enige UNICEF-leerstoel voor kinderrechten, ondersteund door UNICEF Nederland. Hij onderzoekt op nationaal en internationaal niveau de juridische betekenis van het VN-Verdrag voor de Rechten van het Kind. Ook kijkt hij naar de impact van het verdrag op de dagelijkse levens van kinderen. Zo kunnen hij en zijn collega's adviezen geven die ervoor zorgen dat kinderen daadwerkelijk krijgen waar ze recht op hebben.

Foto: ANP

In 1989 sloten lidstaten van de Verenigde Naties het Verdrag voor de Rechten van het Kind, dat inmiddels door 194 landen is omarmd; alleen de Verenigde Staten, Somalië en Zuid-Soedan hebben zich niet aangesloten. "1989 klinkt lang geleden, maar het 25 jaar oude kinderrechtenverdrag is relatief jong", aldus Ton Liefaard. "Het is nu aan de overheden in landen wereldwijd om de afspraken uit het verdrag uit te werken in eigen wetgeving en beleid en om dit ook uit te voeren. Het hart van het verdrag stelt dat kinderen moeten worden gehoord en meegenomen in besluitvorming. Maar vaak zijn volwassenen zeer beperkt bereid om kinderen te horen en te betrekken bij beslissingen. Noch zijn ze bereid om ze uit te leggen welke waarde ze hebben toegekend aan de mening van kinderen in de besluitvorming. Die houding holt het kinderrechtenverdrag behoorlijk uit." Helaas blijken kinderrechtenschendingen aan de orde van de dag. "Ook in rijke landen zoals Nederland worden kinderrechten soms onvoldoende serieus genomen. Zo zijn er zorgen over kinderen die bijzondere (jeugd)zorg nodig hebben, kinderen die niet hier zijn geboren maar hier al wel lang wonen en naar school gaan, of kinderen die met het strafrecht te maken krijgen."

Liefaard en zijn collega's van de afdeling Jeugdrecht (Faculteit der Rechtsgeleerdheid) onderzoeken de betekenis van het VN-Verdrag voor de Rechten van het Kind voor wetgeving, beleid en rechtspraak in landen, waaronder Nederland, en de impact ervan op de levens van kinderen. Specifiek kijken ze naar de doorwerking van kinderrechten in de rechtspraak, kinderrechten van kinderen in de jeugdbescherming en jeugdzorg en van kinderen die uit huis geplaatst zijn, kinderrechten en jeugdstrafrecht, kinderrechten en geweld tegen kinderen (bijvoorbeeld thuis of in gesloten instellingen) en het recht van kinderen om gehoord te worden. "Leiden kiest als kinderrechten-expertisecentrum een juridische invalshoek, om van daaruit de brug te slaan naar kennis vanuit andere disciplines. Wij kijken bijvoorbeeld bij het uitwerken van de inspraak van jongeren in eerste instantie naar het kader dat het VN-verdrag schetst en de betekenis daarvan voor de wijze waarop kinderen worden bejegend op nationaal niveau. Het juridische kader is belangrijk, omdat het benadrukt dat zorg en respect voor alle kinderen niet vrijblijvend is maar een verplichting. Het internationale juridische kader geeft belangrijke richting door bijvoorbeeld te stellen dat ouders de eerstverantwoordelijken zijn om invulling te geven aan de opvoeding van kinderen. Dit impliceert dat de overheid in eerste instantie dus zeer terughoudend moet zijn om zich te bemoeien met de opvoeding van het kind. Het belang van het kind dient wel steeds centraal te staan en kan overheidsbemoeienis rechtvaardigen."

Op basis van hun onderzoek geven Liefaard en zijn collega’s ook adviezen over wetgeving, beleid en rechtspraak, onder meer aan de Nederlandse overheid, de Kinderombudsman en internationale organisaties, zoals de Raad van Europa.

Kinderrechten van thuis tot in de jeugdgevangenis

Het recht om gehoord te worden

Het hart van het VN-Kinderrechtenverdrag is dat kinderen de mogelijkheid tot inspraak moeten hebben bij beslissingen die hen aangaan. Ton Liefaard onderzoekt hoe met dit principe in wetgeving en in de praktijk wordt omgegaan.

Meer over Het recht om gehoord te worden

Voorwaarden voor voorlopige hechtenis

Ton Liefaard onderzoekt met collega’s hoe kinderen in gesloten instellingen terechtkomen, waaronder gevangenissen, politiecellen en opvang vanuit de jeugdbescherming. Hoe worden de voorwaarden voor opname in wetten vastgelegd en hoe ziet het besluitvormingsproces bij rechters eruit?

Meer over Voorwaarden voor voorlopige hechtenis

Kinderrechten in de gevangenis

Met de rechtspositie van kinderen in gevangenissen en andere gesloten instellingen houdt Liefaard zich sinds het begin van zijn academische loopbaan bezig. Hij is ook gepromoveerd op dit onderwerp. "Ook al moet gevangenschap altijd een uiterste middel zijn, soms is het nodig om een kind vast te houden. Maar ook in gesloten inrichtingen hebben kinderen rechten, op dit punt valt internationaal nog ongelofelijk veel werk te verzetten."

Meer over Kinderrechten in de gevangenis

Het Kinderrechtenverdrag en de rechtspraak

Het VN-Kinderrechtenverdrag is in steeds meer landen vastgelegd in wetgeving. In hoeverre passen rechters het verdrag en de nieuwe wetten toe? Ton Liefaard constateert dat er nog veel koudwatervrees bestaat.

Meer over Het Kinderrechtenverdrag en de rechtspraak
‘Wereldwijd is er nog veel geweld tegen kinderen’

Onderwijs: “Goed juridisch denken kan posities van kinderen verbeteren”

Ton Liefaard is op bachelor- en masterniveau betrokken bij onderwijs over kinderrechten aan de Universiteit Leiden. Alumni gaan onder meer aan de slag als wetenschapper, advocaat, griffier, rechter, of als beleidsmaker bij overheden of internationale organisaties zoals de VN en of niet-gouvernementele organisaties. "Wat ik bij de toekomstige kinderrechten-professionals heel belangrijk vind, is het vermogen om goed juridisch te kunnen denken over de positie van kinderen. Hierbij is het van belang om ook de beperkingen van het internationaal juridisch kader goed te kennen. In aanvulling daarop vormen nationale wetgeving en rechtspraak namelijk sterke wapens om de positie van kinderen te verbeteren."

Summer School Bekijk video

De afdeling Jeugdrecht van de Universiteit Leiden heeft sinds drie jaar, als enige in Nederland, een zelfstandige master Jeugdrecht, waarin ook een apart, Engelstalig vak children’s rights is opgenomen. Na de master ontvang je een graad in jeugdrecht. Ook in een tweetal andere masters en in het bacheloronderwijs doceert Liefaard kinderrechten. Liefaard organiseert verder onder meer de Summer School of International Children's Rights, bedoeld voor professionals en gevorderde studenten. Momenteel werkt hij aan de ontwikkeling van een advanced master international children’s rights (*pending accreditation). “25 jaar geleden waren er nog geen opleidingen waarin internationale kinderrechten een vaste plaats in het curriculum hadden. Het aanbod in Leiden biedt de professionals van morgen de mogelijkheid om kennis te maken met kinderrechten en zich daarin te verdiepen. Ook dat zal zijn vruchten afwerpen in de toekomst”, aldus Liefaard. “De afdeling Jeugdrecht bestond een paar jaar geleden uit een hoogleraar Jeugdrecht, prof. mr. drs. Marielle Bruning, en een paar onderzoekers. Inmiddels werken er 15 onderzoekers en docenten op het terrein van het Nederlandse jeugdrecht en internationale kinderrechten.” De afdeling Jeugdrecht biedt ook verschillende postacademische cursussen aan voor advocaten, rechters en andere professionals. Kinderrechten vormen vaak de rode draad in deze cursussen.

Meer opleidingen op het gebied van kinderrechten

Rechten : Rechten zijn er in verschillende soorten, maar iedereen heeft wel eens met een vorm van recht te maken. Het recht beheerst ons dagelijks leven. Er is al sprake van een juridische handeling als je een brood koopt of het beltegoed van je mobiele telefoon opwaardeert. Rechten studeren is meer dan grote juridische zaken, tijdens de studie houd je je ook bezig met dagelijkse zaken.

Pedagogische Wetenschappen : Pedagogiek studeren houdt in dat je bezig bent met opvoeden en leren. Wat doe je bijvoorbeeld als een kind steeds maar agressief gedrag vertoont? Hoe help je een kind met leerproblemen? De studie Pedagogische wetenschappen onderzoekt waar bepaald gedrag vandaan komt. Pedagogen geven zowel het kind als ouders en docenten ondersteuning.

  • Mariëlle Bruning
  • Lenneke Alink
  • Yannick van den Brink
  • Alex Geert Castermans
  • Tineke Cleiren
  • Jaap Doek
  • Michiel van Emmerik
  • Simona Florescu
  • Simone van der Hof
  • Rick Lawson
  • Titia Loenen
  • Isabeth Mijnarends
  • Jan Michiel Otto
  • Joni Reef
  • Peter Rodrigues
  • William Schabas
  • Nico Schrijver
  • Pauline Schuyt
  • Julia Sloth-Nielsen
  • Machteld Vonk
  • Martine Wierenga

Mariëlle Bruning Hoogleraar Jeugdrecht

Voorzitter afdeling Jeugdrecht. Verricht onder meer onderzoek naar jeugdbescherming en jeugdhulp in Nederland.

Lenneke Alink Bijzonder hoogleraar Voorkomen, gevolgen en aanpak van kindermishandeling

Onderzoekt onder meer of een chaotische gezinssituatie kindermishandeling in de hand werkt.

Yannick van den Brink Promovendus

Doet onderzoek naar de functie, juridische inbedding en toepassing van voorlopige inhechtenisneming van jongeren.

Alex Geert Castermans Hoogleraar Burgerlijk recht

Onderzoekt maatschappelijke verantwoordelijkheid van multinationals. Trekker universitair profielgebied Interactie tussen Rechtssystemen.

Tineke Cleiren Hoogleraar strafprocesrecht

Onderzoekt onder meer strafrechtelijke waarheidsvinding. Trekker universitair profileringsgebied Interaction Between Legal Systems.

Jaap Doek Emeritus hoogleraar Jeugd- en Familierecht

Oud-voorzitter van het VN-Comité voor de Rechten van het Kind. Emeritus hoogleraar familie- en jeugdrecht.

Michiel van Emmerik Universitair hoofddocent

Bestudeert de wisselwerking tussen internationaal en Europees recht en het Nederlandse staats- en bestuursrecht.

Simona Florescu PhD-fellow

Werkte onder meer als jurist bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Doceert over kinderrechten.

Simone van der Hof Hoogleraar Recht en Informatiemaatschappij

Rode draad in haar onderzoek is de invloed van technologie op de rechtspositie van het individu en de regelgeving om die te beschermen.

Rick Lawson Hoogleraar Europese bescherming van de Rechten van de Mens

Decaan van de Rechtenfaculteit en deskundig op het gebied van mensenrechten en Europees recht.

Titia Loenen Hoogleraar Mensenrechten en diversiteit

Haar onderzoek beweegt zich op het terrein van de mensenrechten, gelijkheidsvraagstukken en (inter)nationaal, non-discriminatierecht.

Isabeth Mijnarends Bijzonder hoogleraar Jeugdstrafrecht

Doceert over en verricht (interdisciplinair) onderzoek naar het jeugdstrafrecht.

Jan Michiel Otto Hoogleraar Recht en Bestuur, directeur Van Vollenhoven Instituut

Is gespecialiseerd in recht en (de opzet van) bestuur in ontwikkelingslanden, waaronder Indonesië, China, Egypte en Zuid-Afrika.

Joni Reef Universitair docent Criminologie

Bestudeert het effect van detentie van vaders op het welzijn van partners en kinderen en, samen met Liefaard, geweld in jeugdinstellingen.

Peter Rodrigues Hoogleraar Immigratierecht

Doet onder meer onderzoek naar discriminatie, gezinsmigratie, staatloosheid en de positie van het kind in het vreemdelingenrecht.

William Schabas Hoogleraar Mensenrechten en Internationaal Strafrecht

Vervulde binnen zijn onderzoeksgebied veel werk voor de VN. Zo schreef hij in 2010 een rapport over de status van de doodstraf.

Nico Schrijver Hoogleraar Internationaal Publieksrecht

Bestudeert het internationaal volkenrecht als middel voor mondiale vrede en veiligheid.

Pauline Schuyt Universitair hoofddocent Straf(proces)recht

Onderzoekt straftoemeting en -motivering bij rechters. Doceert op het terrein van penologie en penitentiair recht.

Julia Sloth-Nielsen Hoogleraar Kinderrechten in Ontwikkelingslanden

erkt nauw samen met Ton Liefaard, onder meer bij de Children’s Rights Summer School.

Machteld Vonk Universitair docent en onderzoeker Kind- en familierecht.

Is geïnteresseerd in de relatie tussen kinderen en hun ouders/verzorgers in het recht bij onderwerpen als adoptie en gezag.

Martine Wierenga Programma Officer Grotius Centre for International Legal Studies

Organiseert samen met Ton Liefaard de Children’s Rights Summer School.

Impact: invloed op kinderrechten

Om de (rechts)positie van kinderen te verbeteren, is meer nodig dan liefde en aandacht, betoogt Ton Liefaard. "Overal ter wereld moeten volwassenen zich realiseren dat kinderrechten niet langer vrijblijvend zijn. Om kinderrechten echt betekenis te geven moet er nog heel veel werk worden verzet en is goed onderzoek en onderwijs noodzakelijk." Via onderzoek, onderwijs en advies probeert Liefaard dit besef op allerlei niveaus (internationaal, nationaal en lokaal) te laten doordringen. Sinds kort doet hij dit ook als lid van de Staatscommissie Herijking Ouderschap. Verder is hij kinderrechter-plaatsvervanger bij de Rechtbank Amsterdam en behandelt hij jeugdstrafzaken.

Lees meer

Ton Liefaard werkt nauw samen met het Kinderrechtenhuis in Leiden.

De wereld van...

In Leiden leer je de wereld kennen. Leidse onderzoekers hebben contact met collega’s over de hele wereld, vaak ook uit andere (aangrenzende) disciplines. Ook Ton Liefaard werkt samen met gerenommeerde collega’s uit diverse landen. Op de wereldkaart hieronder staat een aantal mondiale contacten van Ton Liefaard (zoom in op de kaart om markeerpunten beter van elkaar te onderscheiden).